قدیمی ترین مرکز تمدن ایران که ما از آن ها اطلاع داریم باختر یا بلخ کنونی بوده که در جنوب آمو دریا یا جیحون واقع است . آداب و رسوم باختری ها و سُغدی ها و سفیدی ها فرق فاحشی با امپراطوری هخامنشی غرب داشت .


قدیمی ترین مرکز تمدن ایران که ما از آن ها اطلاع داریم باختر یا بلخ کنونی بوده که در جنوب آمو دریا یا جیحون واقع است . آداب و رسوم باختری ها و سُغدی ها و سفیدی ها فرق فاحشی با امپراطوری هخامنشی غرب داشت .

به گفته استرابون باختری ها و سفیدی ها در قدیم قبل از اسکندر مقدونی از حیث طرز زندگانی و عادات واخلاق چندان فرقی با کوچ نشینان نداشتند.

روابط بین آشور و بابل و باختر و سغدی ها تأیید نشده ولی احتمال قوی می رود که روابط تجاری دربین بوده و فقط ما می توانیم حدس بزنیم و دلیل آن هم پیدایش مواد معدنی آسیای مرکزی در غرب از قبیل شتر باختری ویا دوکوهانه که به سال 842درزمان سلمانسار دوم پادشاه آشور نصب گردیده دیده می شود ومحققان اظهار می دارندکه کلاه ساربانان شتر ها ی مزبور شبیه به کلاه قرقیزها بوده است.

اولدنبورگ عقیده دارد که ویشتاسب پادشاه باختر که پیغمبر به وی خطاب می کند از اشخاص تاریخی بودند ، این پادشاه شکوه وجلالی را که بعد ها هخامنشیان داشتند ندارد و ویشتاسب رئیس یک مملکت جنگجوی نیرومند نبوده ، بلکه پیشوای ملت زارع ومال داربوده است.

اساس دین زردشت وجود دومبدأنیکی و بدی است .برای پیروان زردشت خوبی با فایده یکسان بودوبدی با ضرر.

هرکس زن و اولاد دارد در صحرا زراعت می کند واحشام وسایر اموال خود را محافظت می نماید

و همین طور کسی که راه می سازد و پل بنا میکند و حیوانات مضر رامنهدم می نمایدهر دو به نیکی خدمت می کنند.

بر خلاف مسیح که بدی را در مقابل بدی ذم کرده محبت به دشمنان را تشویق می کند. مطابق اوستا کسی که به ظالم و بدکار خوبی می کند خود بدکار است وکسی که با اندیشه و گفتار و کردارخود به ظلم وبدی ضرر می رسانداهورا مزدا از او خشنود است.

نیکی مظهری که در دنیای حیوانات جریان دارد یک سگ است که در اوستا ازآن تعریف شده است ودیگر خروساست که رسیدن روز را بشارت می دهد.حیواناتی چون مار،مورچه،موش،وگرگ نماینده بدی و از مخلوقات اهرمن هستند.

همانطور که به عقیده یک نفر بودایی کسی که به منزلت قدسیت نایل گردد مقام وی از خدایان مجمع الارباب هندبالاتر است . همین طور هم در اوستا کلمه ی ) Daeva ( - دیو به فارسی جدید-

که همان  (Deva) سانسکریت و به معنی خدایان است فقط در معنی ارواح خبیث استعمال

می شود.

راجع به آمدن آرین ها کی وچگونه به باختر آمدند و شهر باختر را که بعدها بلخ شد بنا کردند ما را آگهی نیست. علت انتخاب این محل همان حاصلخیزی فوق العاده واحه ای است که در پایین رود باکتروس(بلخ آب امروز) در جایی از کوه ها خارج می شود تشکیل شده است و از این حیث بر سایر واحه ها ی سرزمین مزبور برتری داشت. بلخ مرکز تجارت با هندوستان بود.

بنا به گفته آمیان ماسلینی حتی کشتی ها می توانستند از هرات تا بحر خزر بیایند. مشکل می توان قبول کرد که در ظرف هزار سال که بین جغرافیا نویسان یونان و عرب فاصله بود وضع آب ها در ایران به این اندازه تغییر یافته باشد ، در صورتی که در عرض هزار سال بعد ، یعنی از زمان جغرافیا نویسان عرب تا به امروز ، در این قسمت تغییرات بس ناچیز و غیر مهمی روی داده است.

          دست نوشته ای ازهمکارودوست عزیزم واحد فقیر لاکانی